Nagroda Zajdla

FAQ

Ogólnopolski Konwent Miłośników Fantastyki „Polcon” to coroczna konferencja miłośników fantastyki. Co roku odbywa się ona w innym mieście, a jej organizator (z dwuletnim wyprzedzeniem) wybierany jest podczas głosowania na Forum Fandomu.

Organizacja Polconu to duży prestiż dla wybranego stowarzyszenia, ale też znaczący nakład pracy. Dlatego przy Polconach pomagają wybranemu organizatorowi stowarzyszenia i fani fantastyki z całej Polski (oczywiście inicjatywa, koordynacja prac i zdobywanie pomocników leży w gestii wybranego organziatora).

Organizatorzy Polconu pracują przy nim społecznie nie pobierając z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Często płacą oni akredytacje podobnie jak inni uczestnicy Polconu – pozwala to na obnizenie kosztów imprezy dla wszystkich uczestników. Polcon można porównać do imprezy składkowej u kogoś w domu – zarówno gospodarz jak i goście wspólnie ponoszą koszty jej organizacji, a celem jej istnienia jest możliwość wspólnej zabawy i spotkania się z przyjaciółmi.

Polcony stanowią okazję do prezentacji specyfiki lokalnych stowarzyszeń i ich działalności, a jednocześnie ich organizacja to znaczący wysiłek – dlatego co roku odbywają się w innym mieście i inne stowarzyszenie bierze na siebie ciężar koordynacji prac.

Podczas Forum Fandomu odbywającego się na rok przed Polconem wybierani są goście honorowi imprezy (zwyczajowo są to: twórca, wydawca, fan) – mają oni bezpłatny wstęp na Polcon.

Organizatorem Polconu może zostać tylko zarejestrowane (posiadające osobowość prawną) stowarzyszenie fanów fantastyki.

Akredytacja wspierająca to akredytacja, która uprawnia do głosowania (swój głos trzeba odesłać do organizatorów Polconu przed jego rozpoczęciem) na Nagrodę im. Janusza A. Zajdla i do otrzymania kompletu materiałów Polconu. Nie uprawnia jednak do obecności na Polconie.

Podczas Forum Fandomu miłośnicy fantastyki postanowili, że akredytacje jednodniowe nie będą uprawniać do głosowania na Zajdla. Wynika to z tego, że w przypadku tego typu głosowania trudno byłoby zachować niezbędne standardy – np. ograniczyć do jednego liczbę głosów oddanych przez fana, który ma wykupione dwie akredytacje jednodniowe.

Laureaci Nagrody im. Janusza A. Zajdla wyłaniani są w dwuetapowym głosowaniu. W pierwszym etapie czytelnicy fantastyki (nie muszą należeć do żadnego ze stowarszyeń bądź klubów miłośników fantastyki) nominują wybrane przez siebie utwory. Każdy może zgłosić do pięciu opowiadań i do pięciu powieści. Nominacje za miniony rok zbierane są do 15 czerwca. Komisja Nominacyjna liczy oddane w terminie głosy i wyłania listę utworów, które dostały najwięcej głosów. To one otrzymują nominacje do Nagrody im. Janusza A. Zajdla. Jest to etap, który moglibyśmy określić jako głosowanie „vox populi”. Spośród wyłonionych nominacji obecni na Polconie fani fantastyki wyłaniają laureatów w każdej kategorii. Wybór dokonywany jest tak zwanym systemem australijskim (instant-runoff voting) – każdy głosujący szereguje (osobno w każdej kategorii) nominowane utwory od jego zdaniem najlepszego (przypisuje mu cyfrę jeden) do najsłabszego (kolejne cyfry). Oddane głosy są przeliczane przez Komisję Liczącą Głosy, a wynik ogłaszany jest podczas uroczystej Gali na Polconie. Ten etap głosowania można by nazwać „głosowaniem przez zaawansowanych fanów fantastyki”.

Dodatkowo podczas Polconu pojawia się możliwość głosowania na opcję „bez nagrody”. W przypadku zwycięstwa tej ostatniej opcji Nagrody w danym roku (w tej kategorii) nie przyznaje się.

Każdy głosujący szereguje utwory od tego, który jego zdaniem jest najlepszy do tego najgorszego. Oczywiście można jeszcze głosować na kategorię „bez nagrody”, jeśli uznamy, że w ubiegłym roku nie ukazał się żaden dobry utwór.

Przykładowo, gdybyśmy wybierali metodą australijską najlepszego smoka spośród:

  • Smoka Wawelskiego
  • Milusia z „Kajka i Kokosza”
  • Smauga z „Hobbita”

Dodatkowo pojawiłaby się możliwość głosowania na:

  • Bez nagrody

Wyobraźmy sobie, że głosy rozłożyły się w prosty sposób. Na 100 głosujących 60 uważa, że najlepszy jest Miluś albo Smaug, ale, dla 35 Smaug jest trochę lepszy, a dla pozostałych 25 trochę lepszy jest Miluś. Pozostałe 40 osób, albo nie przepada za fantastyką i komiksem i dla nich najlepszy jest Smok Wawelski (30 osób sądzi, że jeśli nie Wawelski to nikt na Nagrodę nie zasługuje), albo głosuje na „Bez nagrody” (10 osób uważa, że nikt nie powinien dostać nagrody, ale jeśli już ktoś ma Nagrodę dostać to dla 3 osób jest to Miluś, a dla 7 Smaug).

Mamy więc:

  • 30 osób, dla których na pierwszym miejscu jest Smaug, na drugim Miluś, na trzecim „Bez nagrody”
    (czyli głosują: Smaug, Miluś, „Bez nagrody”)
  • 25 osób, dla których na pierwszym miejscu jest Miluś, na drugim Smaug, na trzecim „Bez nagrody”
    (Miluś, Smaug, „Bez nagrody”)
  • 35 osób, dla których na pierwszym miejscu jest Smok Wawelski, na drugim „Bez nagrody”
    (Smok Wawelski „Bez nagrody”)
  • 7 osób, dla których na pierwszym miejscu jest „Bez nagrody”, na drugim Smaug
    („Bez nagrody”, Smaug)
  • 3 osoby, dla których na pierwszym miejscu jest „Bez nagrody”, na drugim Miluś
    („Bez nagrody”, Miluś)

Przy wybieraniu zwycięzców tradycyjną metodą wygrałby Smok Wawelski (dostałby najwięcej, bo 35 głosów, przy 30 dla Smauga, 25 dla Milusia i 10 na „bez nagrody”), pomimo tego, że dla ponad połowy głosujących jest smokiem gorszym od pozostałych kandydatów.

Natomiast w systemie australijskim (wykorzystywanym przy nagrodzie Zajdla) głosowanie przebiegałoby następująco…

Pierwsze liczenie:

  • Smok Wawelski – 35 głosów
  • Smaug – 30 głosów
  • Miluś – 25 głosów
  • „Bez nagrody” – 10 głosów

Teraz odrzucamy kandydata, który dostał najmniej głosów („Bez nagrody”) i patrzymy, kogo wybrali na drugim miejscu glosujący na niego. Dla 7 osób był to Smaug, a dla 3 Miluś.

Liczymy raz jeszcze i mamy rozkład:

  • Smok Wawelski – 35 głosów
  • Smaug – 37 głosów
  • Miluś – 28 głosów

Jak widzicie Smok Wawelski utracił prowadzenie, ale nadal nikt nie zdobył ponad 50% ważnych głosów. Odpada kandydat mający ich najmniej (Miluś) i jego głosy przechodzą na kolejnych wskazanych. W przypadku 25 głosów idą one do Smauga, zaś 3 głosy odkładamy (głosujący nie wskazali nikogo poza „bez nagrody” i Milusiem – a obie te kandydatury wypadły).

Trzecie liczenie:

  • Smaug – 62 głosy
  • Smok Wawelski – 35 głosów
  • głosy nieliczone – 3 głosy

Wygrywa Smaug.

Jak widać w systemie australijskim wygrywa utwór, który dla większej liczby osób był lepszy niż konkurenci. Co ważne dzięki temu nie ma ryzyka, że dwie równie dobre książki (lub jednego autora) podzielą między siebie głosy i wygra coś innego (mimo mniejszego poparcia głosujących).

Jak widać kolejność odpadania utworów nie jest równoznaczna z ich atrakcyjnością – jeśli chcielibyśmy ustalić kto dostał drugie miejsce musielibyśmy policzyć to raz jeszcze (nie licząc zwycięzcy). W naszym przykładzie byłby to Miluś. Czasochłonność przeliczania kolejnych miejsc (przypominam, że Komisja Licząca Głosy pracuje podczas Polconu tracąc znaczną część programu) oraz założenie, że – podobnie jak ma to miejsce przy Noblach lub Oscarach – „zostać może tylko jeden” spowodowały, że Forum Fandomu ustaliło, iż wyłaniani są jedynie zwycięzcy w poszczególnych kategoriach.

Wyjaśnienie działania systemu australijskiego można obejrzeć również na YouTube – w wersji przygotowanej przez Zew Zajdla. Serdecznie polecamy!

Pierwszy etap przyznawania Nagrody im. Janusza A. Zajdla, w którym wyłaniane są nominacje, polega na zbieraniu głosów czytelników. Zdarza się, że kilka utworów zdobywa identyczną liczbę głosów i na przykład utwory z miejsca czwartego, piątego i szóstego mają tyle samo głosów (lub różnica jest między nimi nieznaczna – typu jeden głos) – wtedy nominacji jest sześć. Rekord był w 2004 roku, kiedy nominowanych było aż osiem opowiadań (Nagroda za rok 2003). Czasami rozkład głosów jest taki, że mamy silną czołówkę (np. czterech utworów), potem ze znaczną stratą kolejną grupę kilku utworów. W takiej sytuacji Komisja Nominacyjna może podjąć decyzję o zmniejszeniu liczby nominowanych.

Nominacje otrzymują utwory, które spełniają warunki Nagrody im. Janusza A. Zajdla (pierwsza publikacja w minionym roku, utwór polski, etc.) i które zostały zgłoszone przez największą liczbę fanów. By zwiększyć szansę Twojego ulubionego utworu pamiętaj by go zgłosić. Możesz też poszukać innych fanów tego tekstu i spytać ich czy już na niego głosowali.

Przedstawiciele Komisji Nominacyjnej to osoby wybrane w głosowaniu podczas Forum Fandomu. Są to przedstawiciele fanów i do ich zadań należy koordynowanie działań związanych z wyłanianiem nominacji. Zajmują się oni zbieraniem i weryfikacją głosów, rozstrzygają kwestie sporne (np. czy zgłoszony utwór jest już powieścią, czy nadal opowiadaniem), wyłaniają listę nominowanych do Nagrody. Komisja Nominacyjna może prosić też o pomoc ekspertów z poszczególnych dziedzin (np. literaturoznawców). Osoby pracujące w Komisji Nominacyjnej (podobnie jak wszystkie osoby zaangażowane w prace przy Nagrodzie) pracują społecznie i nie dostają wynagrodzenia za swoje prace.

Podobnie jak ma to miejsce w przypadku Komisji Nominacyjnej, przedstawiciele Komisji Liczącej Głosy wyłaniani są w głosowaniu podczas Forum Fandomu. Ich zadaniem jest przeliczenie głosów oddanych podczas Polconu na wyłonione w pierwszym etapie (nominacje) utwory. Osoby pracujące w Komisji Liczącej Głosy (podobnie jak wszystkie osoby zaangażowane w prace przy Nagrodzie) pracują społecznie i nie dostają wynagrodzenia za swoje prace.

Nagroda im. Janusza A. Zajdla jest nagrodą zarządzaną przez kluby miłośników fantastyki, a wszelkie decyzje związane z jej regulaminem, zasadami funkcjonowania, etc. są omawiane i głosowane na Forum Fandomu podczas Ogólnopolskiego Konwentu Miłośników Fantastyki Polcon. Każdy miłośnik fantastyki może przyjść na Forum i zgłosić swoją propozycję. W przypadku wprowadzenie zmiany do regulaminu jest ona wdrażana na roczny okres próbny i potwierdzana lub odrzucana na kolejnym Polconie.

Fundusz Nagrody uzupełniany jest ze składek uczestników Polconu, darowizn i wpłat sponsorów Nagrody. Wszystkie środki przeznaczane są na wydatki związane z Nagrodą takie jak: produkcja statuetek i dyplomów, organizacja ogłoszenia nominacji do Nagrody im. Janusza A. Zajdla, czy też druk bezpłatnej antologii tekstów opowiadań nominowanych do Nagrody (patrz punkt 15). Wszystkie osoby pracujące przy Nagrodzie robią to społecznie i nie otrzymują z tego tytułu wynagrodzenia.

Jeśli chcesz wesprzeć Nagrodę Zajdla możesz wpłacić swoją darowiznę na konto:

Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”
Nest Bank S.A.
05 2530 0008 2090 1071 6165 0001

Koniecznie z dopiskiem „Darowizna na Fundusz Nagrody im. Janusza A. Zajdla”

Pomysł na antologię jest autorstwa fanów od lat zajmujących się Nagrodą – początkowo wydawana była ona przez jednego z wydawców. Niestety okazało się, że komercyjny charakter takiego wydawnictwa utrudnia prace nad antologią i nie było możłiwośći by ukazała się ona przed Polconem. Dodatkowo istniejące konflikty interesów generowały duże ryzyko nie ukazania się antologii.

Z powyższych powodów antologia została na powrót przejęta przez fanów i od 2005 roku ukazuje się ona nakładem Związku Stowarzyszeń „Fandom Polski” jako bezpłatne wydawnictwo. Nakład antologii trafia do:

  • uczestników Polconu (w kolejności zgłoszęń – antologię dostają te kilkaset osób, które zgłosiły się najszybciej)
  • bibliotek w całej Polsce (do bibliotek trafia od 150 do 300 egzemplarzy)
  • autorów (każdy z autorów otrzymuje po dziesięć egzemplarzy autorskich)
  • dziennikarzy i popularyzatorów fantastyki
  • przedstawicieli sponsorów Polconu

Najprościej dostać antologię zostając jednym z przestawicieli, którejś z powyższych grup.

Gżdaczami nazywamy uczestników Polconu, którzy na samej konferencji (lub jeszcze przed jej rozpoczęciem) zgłaszają się do pomocy organizatorom. Zwykle za swoje zaangażowanie otrzymują upominki – np. specjalną koszulkę pamiątkową z limitowanej serii.

Nazwa „gżdacz” pochodzi z opowiadań Macieja Wojtyszki – autor wyraził zgodę na jej użycie przez miłośników fantastyki.

Zachęcamy do zerknięcia do regulaminu Nagrody im. Janusza A. Zajdla – być może tam znajdziesz odpowiedź na swoje pytanie. Możesz też wysłać je do nas mailem na adres zajdel@fandom.art.pl. Odpowiemy tak szybko jak tylko będzie to możliwe.

Składka nominacyjna

Fundusze zebrane podczas nominacji trafią na konto Związku Stowarzyszeń „Fandom Polski”, który administruje Nagrodą. Zostaną w 100% przeznaczone na opiekę nad Nagrodą Zajdla – promocję oraz koszty stałe.

Dzięki składce sami nominujący nie muszą podawać swoich danych osobowych w formularzu, a Komisja Nominacyjna może zwyczajnie weryfikować, czy nominujący się nie powtarzają oraz skupić się na samym liczeniu głosów. Oznacza to również szybsze liczenie, a więc wydłużony czas tegorocznych nominacji (z 2 do 3 miesięcy).

Co w sytuacji, gdy ktoś zechce wydać odpowiednią kwotę na kupienie głosów? Będzie musiał namówić bardzo wiele osób, żeby nominowało go do Nagrody. Pamiętajmy, że liczy się tylko jedna nominacja na osobę, więc trzeba wiele wysiłku, by taki pomysł się udał.

Składka nominacyjna jest dla nas najprostszym sposobem na zmiany w krótkim czasie. Ciągle pracujemy nad udoskonalaniem Nagrody oraz nowym systemem nominacji, którego stworzenie zajmie nam jeszcze trochę czasu.

Według regulaminu Nagrody, każdy fan może nominować utwory tylko raz. Nic się w tej kwestii nie zmieniło, składka nominacyjna nie sprawia, że można ją opłacić np. 10 razy i w ten sposób otrzymać prawo do nominowania 10 razy.